Tehlikeli Şeritler Düşünülenden Daha Yaygın. Hayvan Sahiplerinin Bilmesi Gerekenler

Yeni bir araştırma, bir zamanlar Kanada'nın kuzey eyaletlerindeki kutup tilkisinin yaşam alanıyla sınırlı olan potansiyel olarak ölümcül bir şeridin artık güney Ontario'da yaygın olduğunu ortaya koyuyor.

Echinococcus multilocularis şeridi ilk kez 2012 yılında Ontario'nun güneyindeki yaban hayatında belgelenmiştir (1). Bundan önce, parazitin ülkenin daha yoğun nüfuslu bölgelerinde bulunmadığı düşünülüyordu. Şimdi, 2019'da yapılan bir çalışma, güney Ontario'da toplanan yabani köpeklerin yaklaşık yüzde 25'inin E. multilocularis için pozitif test edildiğini bildirmektedir (1).

İnsanlar ve diğer hayvanlar için bulaşıcı olan E. multilocularis, Kanada'nın güneyinde, Alaska'dan Montana'ya ve Ohio'ya kadar en az 13 ABD eyaletinde ve Kuzey Yarımküre'de toplam 36 ülkede belgelenmiştir (1, 2).

Diğer Echinococcus şerit türlerinin aksine, E. multilocularis alveolar echinococcus (AE) olarak bilinen ciddi bir hastalığa neden olur. Nadiren de olsa, AE yanlışlıkla ara konak olarak enfekte olduğunda insanlar için ölümcül olabilir.

Tarihsel olarak, E. multilocularis orta ve doğu Avrupa'da, doğuda Rusya ve Moğolistan'a kadar uzanan endişe verici bir hastalık olmuştur. Temmuz 2019'da yayınlanan epidemiyolojik veriler, E. multilocularis ile enfeksiyona bağlı AE riskinin artık güney Kanada'da benzer olduğunu vurgulamaktadır (3).

Bu güney enfektivite bölgesi kızıl tilkinin dağılımı ile örtüşmektedir. Parazitin genotiplendirilmesi Avrupa suşunun yayılmasıyla tutarlıdır ve E. multilocularis artık Kuzey Amerika'da endemik olarak kabul edilmektedir.

Veteriner camiası için E. multilocularis gibi yeni ortaya çıkan zoonotik hastalıklar, önerilen önleme planlarımızın her zaman gelişmesinin nedenidir. Bu parazitin yaşam döngüsünü ve risk faktörlerini anlamak, hayvan sahiplerine hangi parazit korumasının önerileceğini belirlemede önemlidir.

Echinococcus Şeritlerinin Yaşam Döngüsü

Echinococcus şeritleri hem memeli ara konakçı hem de kesin konakçılara ihtiyaç duyar. Kesin konakçılar (tilkiler, çakallar, kurtlar ve bazı durumlarda köpekler gibi) şeritler ince bağırsaklarda olgunlaşırken genellikle hiçbir belirti göstermezler. Yumurtalar daha sonra kemirgenler, tavşanlar ve diğer küçük avlar gibi ara konaklar tarafından yutulan feçesle atılır. Yaşam döngüsü, kesin konakların enfekte avları yemesiyle tamamlanır.

İnsanlar ve evcil hayvanlar yumurtaları yutarak istemeden ara konakçı olabilirler. Ara konaklarda yumurtalar tipik olarak karaciğere göç eder. Larva metastazları dalak, akciğerler ve beyin dahil olmak üzere diğer organları da etkileyebilir. Ara konakta ortaya çıkan hastalık, alveolar ekinokokkozis (AE), hem insanlar hem de evcil hayvanlar için sağlık riskleri oluşturmaktadır.

Bazı Echinococcus türleri kolayca eksize edilip tedavi edilebilen kist hidatikler oluştururken, E. multilocularis'in neden olduğu AE sıklıkla teşhis edilmeden önce bile birden fazla organa metastaz yapar.

E. multilocularis insanlarda beş ila 15 yıl gibi uzun bir kuluçka dönemine sahiptir (4). Enfekte bir kişi semptomatik hale geldiğinde, birden fazla lokül birden fazla organın işlevini etkilemektedir. Belirtiler uyuşukluk ve kilo kaybı gibi spesifik olmayan belirtilerdir.

Cerrahi eksizyon denenebilir ancak nadiren küratiftir. AE'li hastalar albendazol veya mebendazol ile uzun süreli hatta ömür boyu kemoterapiye ihtiyaç duyabilir. Tedavi edilse bile AE insanlarda ölümcül olabilir. AE'li köpeklere kötü prognoz nedeniyle ötenazi uygulanmaktadır.

Geniş Spektrumlu Parazit Korumasının Artan Önemi

Köpek sahibi olmak, evde veya köpeğin tüyleriyle dökülen yumurtalarla temas etme olasılığı nedeniyle AE gelişimi için artan bir riskle ilişkilidir (5).

Avrupa Evcil Hayvan Parazitleri Bilimsel Konseyi (ESCCAP), Echinococcus spp. ile enfeksiyon riski yüksek olan köpekler için praziquantel veya epsiprantel içeren uygun bir antelmintik ile aylık tedavileri teşvik etmektedir. (6). Praziquantel, Echinococcus türü şeritlere karşı oldukça etkilidir ve köpeklerde iyi tolere edildiği belgelenmiştir.

Aylık parazit korumasına yönelik geniş spektrumlu bir yaklaşım, hayvan sahiplerinde gerekli tedavi uyumu sağlanmasına yardımcı olabilir.

Echinococcus türlerinin kesin konakçılarda kistten ergin hale gelmesi için ortalama altı ila sekiz hafta gerekmektedir. Böylece aylık iç parazit uygulaması, yaşam döngüsünü durdurmak ve sürekli enfeksiyon kaynağı olabilecek çevreye dökülen yumurta sayısını sınırlamak için bir ila iki fırsat sunar.

Bilinen coğrafi dağılımın dışında bile, önleme en iyi "Tek Sağlık" yaklaşımıdır. Tek Sağlık, insan ve hayvan sağlığının birbirine bağlı olduğunu kabul eder. İnsan sağlığının korunması için hayvanlarda hastalıkların önlenmesinin önemini ve bu tür çabalarda uluslararası işbirliğine duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır. Vahşi köpekgiller değişen ortamda kaynak ararken eyalet ve ulusal sınırlar hiçbir şey ifade etmemektedir. E. multilocularis'in yeni topraklara hızla yerleştiği göz önüne alındığında, Kuzey Amerika'da daha fazla yayılması muhtemeldir.

Bu hastalığın coğrafi varlığı genişledikçe, geniş spektrumlu parazit koruması önerme alışkanlığı edinmek, hayvan sahiplerinin ve hastalarınızı E. multilocularis ve ortaya çıkan diğer zoonotik hastalıklardan korumaya yardımcı olabilir.

Hayvan Sahipleri için İpuçları ve Tavsiyeler

Köpekleriyle avlanan veya saha çalışmalarına katılan hayvan sahipleri, çakal veya tilki gaitasında bulunan E. multilocularis ile temas etme veya köpeklerinin enfektif yumurtalar için bir fomit görevi görme riski altındadır. Çitlerle çevrili bahçelerde bile küçük avları yiyen veya leşleri araştıran köpekler kesin konakçı haline gelebilir ve yumurta saçabilir. Bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü'ne göre önleme programları köpeklerin iç parazit uygulamasına odaklanmaktadır (4).

E. multilocularis'in genişleyen coğrafi aralığını belgeleyen 2019 çalışmasının kıdemli yazarı Dr. Andrew Peregrine, "Köpeğinizi yatağınıza almayarak da riskinizi büyük ölçüde azaltabilirsiniz çünkü yatağa dökülen yumurtalarla temas edebilirsiniz" demiştir. E. multilocularis ve diğer zoonotik hastalıklara maruz kalma olasılığı olan tüm köpekler için dikkatli hijyen uygulanmalıdır.

E. multilocularis ve diğer yeni ortaya çıkan hastalıklardan korunmaya yönelik Tek Sağlık yaklaşımının, parazitler bölgelerini genişletip ekolojileri değişse bile enfeksiyon oranlarını düşük tutması muhtemeldir.

REFERANSLAR: